براساس اين گزارش، گونه شناسايي شده، Nodularia spumigena از شاخه سيانوفيتا (جلبک هاي سبز-آبي) است که در زمره سيانوفيت هاي سمي مي باشد.

محققان با اشاره به اين كه اين گونه در 29 مردادماه سال گذشته نيز مشاهده شده بود، تکرار اين موارد را زنگ خطري براي درياي خزر خوانده و تاكيد كرده‌اند با توجه به اين كه اين جلبک با توليد سم نودولارين، سلامت حيات وحش، حيوانات اهلي و انسان را به خطر مي اندازد لذا بايد از طريق نهادهاي ذيربط آگاهي هاي لازم به ساحل نشينان داده شود.

دكتر رضا پورغلام، رييس پژوهشكده اكولوژي درياي خزر موسسه تحقيقات شيلات ايران سال گذشته در پي بروز پديده شکوفايي جلبکي شيري رنگ در آب‌هاي رامسر و تنکابن به خبرنگار علمي ايسنا گفته بود: درياي خزر با توجه به عدم ارتباط به آب‌هاي آزاد، بيش از ساير منابع آبي تحت تاثير رودخانه‌ها و منابع آلاينده محيطي است و تغييرات جوامع گياهي و جانوري درياي خزر در سال‌هاي اخير نشان مي‌دهد که اکوسيستم طبيعي آن بيش از پيش تحت عوامل زيستي (گونه هاي مهاجم) و غير زيستي (ماکرو نوترينت‌ها و آلاينده‌ها) قرار گرفته است. حوادثي چون شکوفايي وسيع و بي‌سابقه پلانکتوني در سال 1384 كه در بخش جنوب غربي درياي خزر اتفاق افتاد، با بررسي و مطالعه بر روي آن مشخص شد که شکوفائي ايجاد شده مربوط به شاخه «Cyanophyta» و جنس «Nodularia» است.

به گفته وي، مرگ گروهي فک‌ها (از سال 1379 آغاز و تا 10 ارديبهشت 1386 در سواحل قزاقستان تکرار شد)، مرگ گروهي گاو ماهيان (بهار 1385 در سواحل غرب چابکسر استان گيلان)، کاهش صيد ماهيان خاوياري و برخي از ماهيان استخواني درياي خزر، مي‌تواند دليلي بر اين ادعا باشد. از طرفي پديده شکوفايي جلبکي مهرماه سال 1384 نيز به عنوان زنگ خطري بود که نشان مي‌داد، درياي خزر ميل به يوتروفي شدن دارد.

پور غلام خاطرنشان كرد: شکوفايي جلبکي پديده افزايش جمعيت فيتوپلانکتون در يک سيستم آبي است که ممکن است در آب شيرين و همچنين محيط‌هاي دريايي اتفاق افتد. فراواني جلبکي به تعداد 100 تا 1000 عدد در ميلي ليتر، در شرايط خاص ( دما، مواد مغذي و ...)، قادر به توليد شکوفايي جلبکي است. در پديده شکوفايي، تعداد جلبک‌ها به بيش از يک ميليون در ميلي ليتر مي رسد. شکوفايي جلبکي به رنگ‌هاي سبز، قهوه‌اي مايل به زرد و قرمز ديده مي‌شود. پديده شکوفايي جلبکي مربوط به جلبک هاي سبز – آبي (سيانوباکترها يا جلبک‌هاي سمي) و يا جلبک‌هاي غير سمي است. در اثر شکوفايي جلبکي، اکسيژن محلول در آب محيط کاهش يافته و در اين شرايط موجودات آبزي قادر به ادامه حيات نيستند. از طرفي جلبک هاي سمي قادر به توليد بيوتوکسين هستند که مستقيماً به موجودات آبزي آسيب مي‌رسانند و در برخي از شرايط، سبب مرگ آنان مي شوند. سموم حاصل از شکوفائي جلبکي قادر است بر روي پوست انسان هنگام شنا و يا مصرف ماهيان آلوده تاثير نامطلوب بگذارد.

وي با اشاره به اين كه تاكنون دو گونه «spumigena Nodularia» و «N. harveyana» در درياي خزر گزارش شده است، تصريح كرد: «Spumigena . N» معمولا در تمام جهان انتشار دارند و در فصل تابستان و پاييز در خزر شمالي مشاهده شده‌اند و در خزر جنوبي به ندرت وجود دارند. «N. harveyana» در آب‌هاي شور و لب شور و به ندرت در آب هاي شيرين مشاهده مي‌شوند و دراروپا، آسيا، آفريقا و آمريکا پراکنش دارند. اين گونه در درياي خزر نسبت به «Spumigena . N» از فراواني بيشتري برخوردار است و بيشتر در فصل تابستان در ماه سپتامبر مشاهده مي شود و بيشترين فراواني آن در خزرشمالي در منطقه مرکزي آن متمرکز هستند. همچنين اين جنس در تاريخ خرداد 1384نيز در نواحي غربي خزر جنوبي شکوفايي داشته است. اين نمونه احتمالا گونه «Spumigena . N» است و نياز به بررسي‌هاي دقيق‌تري دارد.

نوشته شده توسط محمد صادق کریمی در دوشنبه بیست و پنجم مرداد ۱۳۸۹ |