رتوهاي گاما، تابشهاي الكترومغناطيسي پرانرژي اند كه با واپاشي عناصر پرتوزا و يا واكنشهاي هسته اي توليد مي شوند. طول موج پرتوهاي گاما خيلي كوتاه يعني كمتر از شعاع اتم است و انرژي آنها به چند ميليون الكترون ولت مي رسد.
پرتوهاي گاماي زميني، كه در كره زمين ايجاد مي شوند، تنها پرتوهاي گامايي هستند كه در اين سياره مي توان مشاهده كرد. رده دوم پرتوهاي گاما، كه پرتوهاي گاماي كيهاني ناميده مي شوند، تا سطح زمين نفوذ نمي كنند، زيرا لايه اوزون، تابشهاي پرانرژي را جذب مي كند. تنها راه آشكار ساختن پرتوهاي گاماي كيهاني، كه با واكنشهاي گداخت هسته اي درون هسته ستاره ها توليد مي شوند، فرستادن رصدخانه ماهواره اي به فضا است.
نخستين آشكار سازي
پرتوهاي گاماي كيهاني نخستين بار در سال 1967 با كمك ماهواره هاي كوچكي به نام «ولا» كشف شد. اين ماهواره هاي نظامي براي ديدباني انفجار سلاحهاي هسته اي روي زمين، در مدار قرار داده شدند، ليكن فوران پرتوهاي گاماي خارج از منظومه خورشيدي را هم يافتند.
چندين ماهواره كوچك ديگر كه در آغاز دهه 1970 پرتاب شدند، تصاويري از كل آسمان در پرتو گاما به دست آوردند. اين تصاوير از صدها ستاره، چندين سياهچاله احتمالي و بقاياي ستاره هاي سنگين كه پيش از آن ناشناخته بودند، پرده برداشت.
در سالهاي 1977 و 1979 از طريق سه ماهواره بزرگ به نام رصدخانه هاي اخترفيزيكي پرانرژي، هزاران ستاره ديگر كشف شد. اين ماهواره ها دريافتند كه سراسر كهكشان راه شيري، با پرتوهاي گاما مي درخشد.
پرتاب رصدخانه پرتوي گاماي كامپتون
در سال 1991 موسسه ملي هوافضاي آمريكا (ناسا) رصدخانه پرتوي گاماي كامپتون را با شاتل فضايي آتلانتيس به فضا فرستاد. اين رصدخانه 5/14 تني، نقشه سراسري آسمان، مربوط به گسيل پرتوهاي گاماي كيهاني و همچنين اطلاعات جديدي در مورد ابرنواخترها، خوشه هاي ستاره اي جوان، تپ اخترها، سياهچاله ها، اختروش ها، شراره هاي خورشيدي و فوران هاي پرتو گاما را براي دانشمندان به ارمغان آورد. اين فوران ها درخشش هاي شديد پرتوي گاما هستند كه در سراسر آسمان به طور يك نواخت رخ مي دهند، ليكن منشا آنها معلوم نيست. برآورد شده است كه انرژي يكي از اين فورانها به تنهايي، بيش از 1000 برابر انرژي است كه خورشيد ما در كل عمر ده ميليارد ساله اش توليد خواهد كرد.
رده اي از اجسام به نام تابشگرهاي پرتو گاما يا اختروش هايي كه بيشتر انرژي خود را به صورت پرتوهاي گاما گسيل مي كنند، و درخشندگي آنها در تناوب هايي چند روزه تغيير مي كند، كشف بزرگ رصدخانه پرتوي گاماي كامپتون بود. بر اساس وجود پرتوهاي گاماي حاصل از ويرانگري متقابل الكترون و پوزيترون، دانشمندان در ملا بين ستاره اي يا فضاهاي مابين ستاره ها، به شواهدي دال بر وجود پادماده نيز دست يافتند.

نوشته شده توسط محمد صادق کریمی در سه شنبه هشتم بهمن ۱۳۸۷ |

با سلام .به پایگاه دانلود رایگان مقالات شیمی خوش  آمدید . از این که  با نظرات خود ما را در هر چه بهتر ارائه کردن مقالات و خبر ها راهنمایی میفرمایید تشکر میکنیم .آماده تبادل لینک با کلیه وبلاگ ها و سایت های شیمی هستیم . سرافراز باشید .
محمد صادق کريمي

------------